Προγράμματα τακτικών επιβατών: οι βασικές έννοιες.

Ο μικρόκοσμος των αεροπορικών ταξιδιών δεν περιλαμβάνει μόνο την αγορά του εισιτηρίου και την πτήση αυτή καθεαυτή. Εδώ και πάνω από 3 δεκαετίες, έχει αναπτυχθεί μία ολόκληρη “οικονομία” στον μικρόκοσμο αυτό, που δεν είναι άλλη από τα περίφημα προγράμματα τακτικών επιβατών. Τα προγράμματα αυτά είναι επί της ουσίας συστήματα συλλογής κάποιου είδους “νομίσματος” – πόντοι (points) ή μίλια (miles) – από τις πτήσεις, και οι πόντοι ή τα μίλια που συλλέγονται εξαργυρώνονται σε αεροπορικά εισιτήρια, διαμονές σε ξενοδοχεία, ενοικιάσεις αυτοκινήτων κλπ. Στο άρθρο αυτό θα προσπαθήσω να αναπτύξω τις βασικές παραμέτρους των προγραμμάτων αυτών.

Χαρακτηριστικά των προγραμμάτων

Τα προγράμματα τακτικών επιβατών (frequent flyer programs) είναι αυτόνομα οικονομικά συστήματα που λειτουργούν σε ένα πλαίσο κανόνων που θεσπίζει η εκάστοτε αεροπορική εταιρεία, όπου ορίζονται τα εξής:

  • το νόμισμα, το οποίο συνήθως είναι είτε μίλια (miles) είτε πόντοι (points)
  • οι βαθμίδες των μελών του προγράμματος, που καθορίζουν κάποια προνόμια που παρέχει η κάθε μία και πως φτάνει κανείς σε αυτές
  • οι όροι συλλογής, δηλαδή πόσα μίλια ή πόντοι συλλέγονται σε κάθε πτήση
  • οι όροι εξαργύρωσης, δηλαδή πόσα μίλια ή πόντοι απαιτούνται για την απόκτηση αεροπορικού εισιτηρίου ή άλλου αγαθού

Η συμμετοχή στα προγράμματα αυτά είναι δωρεάν, και είναι δυνατή η συμμετοχή σε όσα από αυτά επιθυμεί κανείς χωρίς περιορισμό.

Αεροπορικές “συμμαχίες”

Ένα πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό των προγραμμάτων τακτικών επιβατών είναι η δυνατότητα συλλογής και εξαργύρωσης μιλίων ή πόντων σε πτήσεις συνεργαζόμενων αεροπορικών εταιρειών. Υπάρχουν τρεις μεγάλες αεροπορικές “συμμαχίες”: Star Alliance (Lufthansa, Singapore, Swiss, United, Aegean κλπ), One World (British Airways, American Airlines, Qatar Airways, Japan Airlines, TAM Airlines κλπ) και Sky Team (KLM, Air France, Alitalia, Delta Airlines, Korean Air κλπ). Εάν για παράδειγμα κάποιος συγκεντρώνει μίλια στο πρόγραμμα τακτικών επιβατών Miles & Bonus της Aegean Airlines, η οποία είναι μέλος της Star Alliance, μπορεί να εξαργυρώσει τα μίλια που συγκεντρώνει σε πτήσεις άλλων εταιρειών της Star Alliance, π.χ. για πτήση Αθήνα-Φρανκφούρτη-Σικάγο με Lufthansa ή με Aegean και Lufthansa ή με Aegean και United Airlines. Τα απαιτούμενα μίλια ή πόντοι για εξαργύρωση σε συνεργαζόμενες εταιρείες προσδιορίζονται με συγκεκριμένο τρόπο από κάθε εταιρεία.

Αναβαθμίσεις και εξαργυρώσεις

Σε όλα τα προγράμματα τακτικών επιβατών, τα μίλια ή οι πόντοι διακρίνονται πάντοτε σε δύο κατηγορίες:

Μίλια ή πόντοι αναβάθμισης – Συλλέγονται αποκλειστικά από πτήσεις και το σύνολό τους εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος καθορίζει εάν το μέλος διατηρεί τη βαθμίδα του στο πρόγραμμα ή αναβαθμίζεται στην αμέσως επόμενη (αν υπάρχει) ή υποβαθμίζεται στην αμέσως προηγούμενη (αν υπάρχει).

Μίλια ή πόντοι εξαργύρωσης – Συλλέγονται από πτήσεις, διαμονές σε ξενοδοχεία, ενοικιάσεις αυτοκινήτων, και αγορές με πιστωτικές κάρτες, και εξαργυρώνονται σε αεροπορικά εισιτήρια, αναβάθμιση κατηγορίας θέσης, ξενοδοχειακές διαμονές, ενοικιάσεις αυτοκινήτων και άλλες αγορές.

Βαθμίδες μελών

Τα προγράμματα τακτικών επιβατών ορίζουν κάποιες βαθμίδες για τα μέλη τους, οι οποίες εμπεριέχουν ορισμένα προνόμια. Τα περισσότερα προγράμματα έχουν μία εισαγωγική βαθμίδα, στην οποία εντάσσεται το μέλος με την εγγραφή, και άλλες 2 ή 3 πάνω από αυτή.

Η ανέλιξη στις βαθμίδες των προγραμμάτων γίνεται είτε με συλλογή μιλίων ή πόντων είτε με συγκεκριμένο αριθμό πτήσεων εντός συγκεκριμένου χρονικού κύκλου. Κάθε πρόγραμμα τακτικών επιβατών προσδιορίζει τον χρονικό κύκλο εντός του οποίου πραγματοποιούνται οι αλλαγές των βαθμίδων. Κάποια ακολουθούν το ημερολογιακό έτος (1η Ιανουαρίου με 31η Δεκεμβρίου) ενώ κάποια άλλα ακολουθούν επετειακό κύκλο που προσδιορίζεται από την ημερομηνία της αρχικής εγγραφής στο πρόγραμμα. Για τη διατήρηση ή την αλλαγή βαθμίδας, το μέλος πρέπει να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα μίλια διατήρησης ή αναβάθμισης εντός του χρονικού αυτού κύκλου. Στο τέλος του κύκλου αυτά μηδενίζονται, και αν δεν επιτυγχάνεται διατήρηση της υπάρχουσας βαθμίδας το μέλος υποβαθμίζεται στην αμέσως κατώτερη μετά από κάποιο διάστημα.

Οι βαθμίδες μελών συνήθως είναι εναρμονισμένες εντός της αεροπορικής συμμαχίας. Για παράδειγμα, ένα μέλος του προγράμματος Miles & Bonus της Aegean Airlines που βρίσκεται στη βαθμίδα Gold (την ανώτερη στο συγκεκριμένο πρόγραμμα) έχει σχεδόν τα ίδια προνόμια με τα αντίστοιχα μέλη προγραμμάτων άλλων εταιρειών της Star Alliance – πρόσβαση σε lounges αεροδρομίων, προτεραιότητα επιβίβασης, προτεραιότητα αποσκευών κλπ.

Συλλογή εξαργυρώσιμων μιλίων/πόντων

Τα μίλια ή οι πόντοι σε ένα πρόγραμμα τακτικών επιβατών που συλλέγονται από πτήσεις με τη συγκεκριμένη εταιρεία ή με εταιρείες της ίδιας αεροπορικής συμμαχίας, εξαρτώνται από την απόσταση της πτήσης, τον ναύλο του εισιτηρίου και την κατηγορία θέσης:

Απόσταση πτήσης – Κάθε πτήση διανύει μία συγκεκριμένη απόσταση. Για τα προγράμματα τακτικών επιβατών που εξαρτούν τη συλλογή μιλίων ή πόντων με την απόσταση, η εταιρείες έχουν προκαθορισμένη την απόσταση κάθε πτήσης (σε ευθεία γραμμή πάντοτε) π.χ. για την πτήση Αθήνα-Λονδίνο η Aegean Airlines ορίζει την απόσταση σε 1495 μίλια.

Ναύλος εισιτηρίου – Η τιμή κάθε αεροπορικού εισιτηρίου είναι απόρροια του ναύλου. Ο ναύλος είναι η αξία μιας ομάδας θέσεων μίας πτήσης. Για παράδειγμα, για την πτήση Αθήνα-Λονδίνο η Aegean Airlines έχει 17 (δεκαεπτά) διαφορετικούς ναύλους για την οικονομική θέση, το οποίο χοντρικά σημαίνει ότι μπορούν να υπάρχουν έως και 17 διαφορετικές τιμές. Σχεδόν σε όλα τα προγράμματα τακτικών επιβατών, τα μίλια ή οι πόντοι που συγκεντρώνονται εξαρτώνται από τον ναύλο, άρα έχουν σχέση με το κόστος του εισιτηρίου, πιο ακριβοί ναύλοι (δηλαδή πιο ακριβά εισιτήρια) συγκεντρώνουν περισσότερα μίλια ή πόντους.

Κατηγορία θέσης – Η κατηγορία θέσης, οικονομική ή διακεκριμένη, σχεδόν πάντοτε επηρρεάζει το πόσα μίλια ή πόντοι συγκεντρώνονται, π.χ. για business class μπορεί συγκεντρώνονται 50% περισσότερα μίλια ή πόντοι απ’ότι σε economy.

Σε κάποιες περιπτώσεις τα μίλια ή οι πόντοι μίας πτήσης είναι σταθερός αριθμός, δηλαδή δεν λαμβάνεται υπ’όψιν η διανυόμενη απόσταση. Αυτό είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο σε πτήσεις εσωτερικού (π.χ. Αθήνα-Ηράκλειο ή Φρανκφούρτη-Μόναχο) όπως επίσης και σε πτήσεις εντός Ευρώπης για κάποια προγράμματα τακτικών επιβατών (π.χ. η Lufthansa δεν λαμβάνει υπ’όψιν την απόσταση για ευρωπαϊκές πτήσεις).

Η συλλογή μιλίων ή πόντων στο πρόγραμμα τακτικών επιβατών για πτήσεις με αεροσκάφη άλλων αεροπορικών εταιρειών της ίδιας συμμαχίας καθορίζεται από το εκάστοτε πρόγραμμα. Σε αυτή την περίπτωση, τα μίλια που συλλέγονται είναι λιγότερα από ότι σε πτήσεις της εταιρείας του προγράμματος, π.χ. στο πρόγραμμα Miles & Bonus της Aegean, για την πτήση Αθήνα-Μόναχο θα συλλεγούν λιγότερα μίλια με αεροσκάφος της Lufthansa σε σχέση με πτήση με αεροσκάφος της Aegean.

Επίσης, τα περισσότερα προγράμματα τακτικών επιβατών προσφέρουν τη δυνατότητα αγοράς (έναντι χρημάτων) μιλίων ή πόντων, είτε απεριόριστα είτε με ετήσιο όριο, καθώς και συλλογή μιλίων ή πόντων από συνεργαζόμενες πιστωτικές κάρτες ή από συνεργαζόμενες επιχειρήσεις π.χ. ξενοδοχεία, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων, πολυκαταστήματα, online αγορές κλπ. Τέλος, τα μίλια ή οι πόντοι που συγκεντρώνονται συνήθως έχουν μια ημερομηνία λήξης, μετά την οποία διαγράφονται εάν δεν έχουν χρησιμοποιηθεί. Σε ορισμένα προγράμματα υπάρχει η δυνατότητα απεριόριστης ισχύος για την ανώτατη βαθμίδα μέλους.

Εξαργύρωση μιλίων/πόντων

Η εξαργύρωση των πόντων ή μιλίων προσδιορίζεται από κάθε εταιρεία με συγκεκριμένο τρόπο στο πρόγραμμά της. Η εξαργύρωση αφορά αγορά αεροπορικού εισιτηρίου, αναβάθμιση θέσης (π.χ. από οικονομική σε διακεκριμένη) αλλά και διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία, ενοικίαση αυτοκινήτου, αγορά αφορολογήτων ειδών κλπ.

Η εξαργύρωση σε αεροπορικά εισιτήρια απαιτεί συγκεκριμένο αριθμό μιλίων ή πόντων ανάλογα με τον προορισμό και την κατηγορία θέσης. Οι προορισμοί ομαδοποιούνται γεωγραφικά, π.χ. πτήσεις εσωτερικού, πτήσεις εντός Ευρώπης, πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Βορείου Αμερικής κλπ. Ανάλογα προσδιορίζονται και οι απαιτήσεις για αναβάθμιση θέσης, δηλαδή κανονική αγορά εισιτηρίου με χρήματα και αναβάθμιση σε επόμενη κατηγορία π.χ. από οικονομική σε διακεκριμένη. Τέλος, η εξαργύρωση σε αεροπορικά εισιτήρια απαιτεί πάντοτε και ένα χρηματικό ποσό, το οποίο είναι διαφορετικό για κάθε εταιρεία (ανάλογα με την πολιτική της) και αφορά φόρους, επίναυλο καυσίμων και άλλες χρεώσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις το ποσό αυτό είναι ελάχιστο και σε άλλες υπερβολικά υψηλό.

Η διαθεσιμότητα εισιτηρίων για εξαργύρωση (award tickets) ή αναβάθμιση (upgrade tickets) δεν είναι πάντοτε εγγυημένη. Για την ακρίβεια, οι εταιρείες διαθέτουν έναν αρκετά μικρό αριθμό θέσεων για το σκοπό αυτό, και σε κάποιες περιπτώσεις διαθέτουν κάποιες που περισσεύουν την τελευταία στιγμή. Επομένως, το να έχει κανείς τα μίλια ή τους πόντους δεν διασφαλίζει ότι μπορεί να τα χρησιμοποιήσει όποτε θέλει.

Αντί επιλόγου

Για όσους ταξιδεύουν αεροπορικώς μία στο τόσο, η συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα τακτικών επιβατών δεν έχει ιδιαίτερο νόημα. Αντιθέτως, για όσους ταξιδεύουν πιο συχνά και κυρίως για όσους ταξιδεύουν σε μακρινούς προορισμούς, η συμμετοχή είναι ενδεδειγμένη. Οι δε συχνοί business travellers είναι ο ορισμός των τακτικών επιβατών και οι πλέον κερδισμένοι από τα προγράμματα αυτά.

Η επιλογή του κατάλληλου προγράμματος τακτικών επιβατών εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, με σημαντικότερους τη χώρα και πόλη διαμονής, τους συνηθέστερους προορισμούς, τα βολικότερα δρομολόγια σε επίπεδο εταιρείας και τις δυνατότητες ανέλιξης και διατήρησης των βαθμίδων. Άλλοι παράγοντες μπορεί να είναι η δυνατότητα έκδοσης πιστωτικής κάρτας που συνεργάζεται με το πρόγραμμα (για περισσότερα μίλια εξαργύρωσης) και οι δυνατότητες εξαργυρώσεων.

Σε επόμενα άρθρα θα παρουσιάσω λεπτομερώς ορισμένα από τα πιο διαδεδομένα προγράμματα τακτικών επιβατών, σε μια προσπάθεια να βοηθήσω στη σωστότερη δυνατή επιλογή.

4 comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s