Φόβοι για τα αεροπορικά ταξίδια: μύθοι και αλήθειες.

Είναι γνωστό ότι πολλοί άνθρωποι τρέφουν μία μικρή ή μεγαλύτερη φοβία για τα αεροπορικά ταξίδια. Αυτή μπορεί να είναι είτε εγγενής, να προϋπάρχει δηλαδή σαν συναίσθημα, είτε να έχει προκύψει – συνήθως ως αποτέλεσμα κάποιου γεγονότος. Ανάλογα με το μέγεθος αυτής της φοβίας, κάποιοι άνθρωποι αρνούνται πλήρως να ταξιδέψουν με αεροπλάνο ενώ άλλοι ταξιδεύουν μεν αλλά δυσκολεύονται.

Πλην των πιο σοβαρών περιπτώσεων, αρκετές φορές η φοβία για τις πτήσεις προέρχεται από ελλιπή ή/και εντελώς λανθασμένη γνώση σχετικά με το πως ακριβώς είναι εφικτή η πτήση και ποιοί παράγοντες επηρρεάζουν την ασφάλειά της. Προφανώς και δεν είναι δυνατό – ούτε ζητούμενο – ο μέσος άνθρωπος να έχει τεχνικές γνώσεις αεροπορίας, είναι όμως εύκολο να αφομοιώσει ορισμένες έννοιες σε απλό και εκλαϊκευμένο επίπεδο.

Για όλες και όλους εσάς που φοβάστε, από λίγο έως πολύ, τα ταξίδια με αεροπλάνο, διαβάστε παρακάτω για το πως διασφαλίζεται η άρτια και ασφαλής λειτουργία των αεροσκαφών, καθώς και μερικούς από τους πιο διαδεδομένους μύθους σχετικά με την ασφάλεια των πτήσεων και την αλήθεια πίσω από αυτούς, ώστε να απαντήσετε μόνοι σας στις μικρές ή μεγαλύτερες φοβίες σας.

Πρώτα απ’όλα, λίγη στατιστική

Πολύς κόσμος αδυνατεί να το πιστέψει, αλλά τα αεροπορικά ταξίδια είναι, με μεγάλη διαφορά, η ασφαλέστερη μορφή ταξιδιού με μεταφορικό μέσο: αεροπλάνο, τραίνο, αυτοκίνητο. Με μία απλή αναζήτηση στο internet μπορεί ο καθένας να βρει σχετικά στοιχεία, τα οποία ανεξαρτήτου πηγής συμφωνούν λίγο πολύ στο εξής:

Η πιθανότητα να βιώσει κανείς αεροπορικό ατύχημα είναι μία (1) στα έντεκα (11) εκατομμύρια.

Οι περισσότερες πηγές κάνουν αναφορά σε στοιχεία από τις ΗΠΑ, τα οποία θεωρούνται αρκετά αντιπροσωπευτικά δεδομένου του πλήθους των πτήσεων σε αυτή τη χώρα. Έτσι λοιπόν, μπορεί κανείς να διαβάσει τα εξής ότι σε διάστημα 3 ετών οι θάνατοι από ατύχημα με ποδήλατο ανέρχονται σε περίπου 3000, ενώ ο ίδιος αριθμός θανάτων καταγράφεται από αεροπορικά ατυχήματα σε διάστημα 30 ετών! Αντίστοιχα δεδομένα μπορούν να βρεθούν για ατυχήματα με αυτοκίνητο, τραίνο κλπ.

Η σκληρή αλήθεια πίσω από αυτό είναι ότι τα αεροπορικά ατυχήματα έχουν τις περισσότερες φορές μεγάλο αριθμό θυμάτων, αυτό όμως οφείλεται στη φύση του μέσου. Για το λόγο αυτό έλκουν τρομερά μεγάλη δημοσιότητα, αλλά ακριβώς λόγω των μεγάλων απωλειών η ασφάλεια των πτήσεων έχει εξελιχθεί σε απίστευτα υψηλό επίπεδο.

Σε κάθε περίπτωση, την επόμενη φορά που πρόκειται να ταξιδέψετε με αεροπλάνο, σκεφτείτε ότι οι πιθανότητες να συμβεί κάτι είναι εξαιρετικά μικρές.

Περί ασφάλειας των πτήσεων

Οι πτήσεις έγιναν με τα χρόνια εξαιρετικά ασφαλείς χάρις σε όσα έμαθαν οι αεροπορικές εταιρείες και οι κατασκευαστές αεροσκαφών από τα δυστυχήματα. Η ανάλυση των αιτίων οδήγησε σε επανασχεδιασμό συστημάτων ή και ολόκληρων τμημάτων των αεροσκαφών, σε αλλαγή διαδικασιών και εκπαιδεύσεων, σε καθιέρωση νέων πρωτοκόλλων ασφαλείας και στην ανακάλυψη νέων τεχνολογιών που καθιστούν μία πτήση ασφαλή.

Η ασφάλεια των πτήσεων εξαρτάται από δύο παράγοντες: τον τεχνικό και τον ανθρώπινο. Ο τεχνικός παράγοντας αφορά αστοχίες υλικών και δυσλειτουργίες συστημάτων πέραν των όσων μπορούν να προβλεφθούν από τις διαδικασίες συντήρησης, ενώ ο ανθρώπινος παράγοντας καλύπτει σχεδόν όλο το φάσμα της πτήσης – συντήρηση, επισκευή, πτητικό έργο, ασφάλεια κλπ. Είναι, λοιπόν, ο άνθρωπος το επίκεντρο σε ότι αφορά την ασφάλεια μία πτήσης.

Οι αεροπορικές εταιρείες επενδύουν τεράστια ποσά στη διαρκή επιμόρφωση του προσωπικού τους, είτε καμπίνας είτε εδάφους (συντήρηση, ασφάλεια κλπ). Οι πιλότοι εκπαιδεύονται συνεχώς σε εξομοιωτές αεροσκαφών για κάθε πιθανή και απίθανη περίπτωση και οι διαδικασίες επισκευών και συντήρησης ακολουθούν πολύ αυστηρά πρωτόκολλα. Τελειότητα δεν μπορεί να υπάρξει ποτέ, εφόσον ο άνθρωπος είναι ατελές ον, αλλά πλέον στον ανεπτυγμένο κόσμο η τελειότητα έχει σχεδόν προσεγγιστεί.

Ας μην επεκταθούμε σε τεχνικές λεπτομέρειες που θα κουράσουν, αντ’αυτού ας δούμε μερικούς από τους πιο διαδεδομένους μύθους γύρω από την ασφάλεια των πτήσεων και την αλήθεια πίσω από αυτούς.

Μύθοι και Αλήθειες

Παραμύθι χωρίς δράκο δεν υπάρχει, και τα αεροπορικά ταξίδια δεν αποτελούν εξαίρεση. Εάν ρωτήσει κανείς εκατό τυχαία επιλεγμένους ανθρώπους που φοβήθηκαν έστω μία φορά σε πτήση, θα πάρει εκατό διαφορετικές απόψεις και εκδοχές για το τι μπορεί να συνέβη. Για να δούμε λοιπόν τα πιο διαδεδομένα που όλοι έχουμε συζητήσει (ή/και φοβηθεί) έστω μία φορά.

Είχε τόσο τρομερές αναταράξεις που το αεροπλάνο κατέβηκε 500 μέτρα

Ακόμη και οι πιο ισχυρές αναταράξεις που έχουν τύχει σε πτήση δεν είναι ικανές να ρίξουν απότομα το αεροσκάφος σε χαμηλότερο ύψος. Αυτό που βιώνουμε στις συνηθέστερες αναταράξεις είναι αυξομειώσεις ύψους στη μύτη του αεροσκάφους, όχι πάνω από 3-4 μέτρα στη χειρότερη περίπτωση. Τα αεροσκάφη διαθέτουν ραντάρ καιρού που προειδοποιεί για αναταράξεις, οι προπορευόμενες πτήσεις ενημερώνουν πάντα εάν συναντήσουν κάτι περίεργο, και πολλές φορές οι πιλότοι παρεκκλίνουν ελαφρώς για να αποφύγουν κάτι ισχυρό. Οι περιπτώσεις όπου προκύπτει μια ισχυρή ανατάραξη εντελώς ξαφνικά είναι υπαρκτές αλλά πολύ λίγες, και το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι να χυθούν παντού καφέδες και πορτοκαλάδες ή να μας έρθει καμιά σαλάτα στη μούρη.

Αν σβήσουν οι μηχανές θα πέσουμε

Τα αεροσκάφη δεν πέφτουν έτσι απλά. Εάν σβήσει η μία από τις 2 (ή τις 4 για κάποια μοντέλα) μηχανές, το αεροσκάφος είναι απόλυτα ικανό να πετάξει και να προσγειωθεί με ασφάλεια στο κοντινότερο αεροδρόμιο και υπάρχουν συγκεκριμένες διαδικασίες για αυτές τις περιπτώσεις. Αλλά ακόμη και στην εξαιρετικά απίθανη περίπτωση που σβήσουν όλες, το αεροσκάφος δεν θα πέσει σαν πέτρα στο έδαφος, όπως στα καρτούν. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου πιλότοι προσγείωσαν αεροσκάφη με κινητήρες σβηστούς ή μπόρεσαν και τους εκκίνησαν και πάλι σε χαμηλότερο υψόμετρο.

Ένας κεραυνός μπορεί να κάψει τα όργανα

Τα αεροσκάφη δέχονται κεραυνούς πολύ συχνότερα απ’ότι φανταζόμαστε (εμένα πάντως δεν μου έχει τύχει ποτέ). Εάν μπορούσε ένας κεραυνός να κάνει τέτοια ζημιά, δεν θα υπήρχαν πτήσεις. Η προστασία του αεροσκάφους είναι τόσο καλή, που δεν συμβαίνει τίποτε περισσότερο από το να φοβηθούν οι επιβαίνοντες.

Μπορεί κάποιος τρελός να ανοίξει την πόρτα εν πτήσει και να πέσουμε

Άμα βρείτε άνθρωπο με την απαραίτητη σωματική δύναμη να το κάνει αυτό, να μου τον δείξετε κι εμένα. Ούτε 5 γομάρια μαζί δεν μπορούν να το κάνουν αυτό, διότι η διαφορά πίεσης μεταξύ καμπίνας και εξωτερικής ατμόσφαιρας είναι τέτοια που απαιτεί τεράστια δύναμη για να την υπερβεί κανείς. Κατά καιρούς διάφοροι “πειραγμένοι” επιχειρούν να ανοίξουν την πόρτα, το προσωπικό καμπίνας τους περιορίζει, και το αεροσκάφος προσγειώνεται εκτάκτως κάπου κοντά για να παραδοθεί ο ταραξίας στις αρχές.

Τα μικρά αεροσκάφη είναι πιο επικίνδυνα

“Τι, με αυτό με τους έλικες θα πάμε; Και αν έχει αναταράξεις; Μικρό είναι, δεν το κόβω και πολύ ασφαλές”. Δεν υπάρχει απολύτως τίποτε που να συνηγορεί σε κάτι τέτοιο. Όλα τα αεροσκάφη είναι σχεδιασμένα για να λειτουργούν εντός συγκεκριμένων ορίων, διαφορετικών για κάθε μοντέλο, και ένα μικρό Dash-8 σαν αυτά της (νέας) Ολυμπιακής που μας πάνε σε νησιά δεν υστερεί σε κάτι τεχνολογικά από το θηρίο Airbus A380. ¨ολα τα αεροσκάφη είναι το ίδιο ασφαλή εφόσον συντηρούνται όπως πρέπει και χρησιμοποιούνται εκεί που πρέπει.

Κάνει κύκλους για αρκετή ώρα, λες να μείνουμε από καύσιμα;

Ο υπολογισμός των καυσίμων μίας πτήσης ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες και φυσικά ενσωματώνει προβλέψεις για έκτακτες καταστάσεις. Μέρος των καυσίμων προβλέπεται και για αυτό που στην αεροπορική διάλεκτο λέγεται “holding” αλλά σε εμάς είναι γνωστό ως “κάνει κύκλους”. Για να κάνει κύκλους και να μην προσγειώνεται κάποιος λόγος υπάρχει, ο οποίος στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η εντολή από τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας να παραμείνει εκεί, διότι μπορεί πχ οι καιρικές συνθήκες να μην επιτρέπουν την άμεση προσέγγιση. Οι πιλότοι γνωρίζουν πολύ καλά τα όρια των καυσίμων, και αν κρίνουν ότι δεν επαρκούν για να παραμείνουν σε κύκλους θα στραφούν σε κάποιο εναλλακτικό αεροδρόμιο – για το οποίο έχουν επίσης προβλέψει καύσιμα. Πάντως να μείνουν από καύσιμα δεν γίνεται.

Τα παλιά αεροσκάφη είναι πιο επικίνδυνα

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη πλάνη από αυτό. Ακόμη και ένα υπερσύγχρονο αεροσκάφος που μόλις βγήκε από τη γραμμή παραγωγής και ολοκλήρωσε τις δοκιμές, μπορεί να συντριβεί. Η ηλικία σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει αυξημένη πιθανότητα ατυχήματος. Ακόμη και αεροσκάφη που έχουν μπει για τα καλά στα “πρώτα -άντα” μπορούν και πετάνε όπως και την πρώτη τους ημέρα. Πάρα πολλά εξαρτήματα αλλάζουν με ολοκαίνουρια σύμφωνα πάντα με τα πρωτόκολλα, διατηρώντας την πτητική ικανότητα στο ίδιο επίπεδο. Επομένως δεν είναι θέμα ηλικίας αλλά σωστής συντήρησης. Μόνο η άτρακτος δεν μπορεί να αλλάξει, και γι αυτό μετά από πάρα πολλές χιλιάδες απογειώσεις και προσγειώσεις τα αεροσκάφη αποσύρονται, αλλιώς θα μπορούσαν να πετάνε για πολλές δεκαετίες.

Αν πάθουν κάτι και οι δύο πιλότοι…;

Η πιθανότητα να συμβεί κάτι ταυτόχρονα και στους δύο πιλότους (ή και στους 3 στις μεγάλες πτήσεις) και να τους καταστήσει ανίκανους είναι μάλλον εξωφρενική. Έχουν καταγραφεί περιστατικά όπου ο ένας πιλότος πέθανε στη διάρκεια της πτήσης (συνέβη ξανά μόλις προχθές σε πτήση της Etihad) και ο έτερος διαχειρίστηκε κανονικά το αεροσκάφος. Αλλά ακόμη και στην αδιανόητη περίπτωση που και οι δύο πιλότοι είναι εκτός, να ξέρετε ότι το προσωπικό καμπίνας εκπαιδεύεται στο να μπορεί να αναλάβει τον χειρισμό ακολουθώντας οδηγίες. Δεν ξέρω πόση είναι αυτή η πιθανότητα, ίσως μία σε πολλά δισεκατομμύρια, επομένως δεν θα έπρεπε να αποτελεί παράγοντα φόβου.

Επίλογος

Ποτέ άλλοτε δεν ήταν πιο ασφαλές να ταξιδέψει κανείς με αεροπλάνο. Εάν εξαιρέσει κανείς τους εξωγενείς παράγοντες που μπορεί να επηρρεάσουν την ασφάλεια μίας πτήσης, την τρομοκρατία και την δολιοφθορά επί της ουσίας, δεν υπάρχει ασφαλέστερο μεταφορικό μέσο.

Εάν τα αίτια του φόβου σας είναι άλλα, όπως πχ κλειστοφοβία, μπορείτε να απευθυνθείτε για βοήθεια σε ειδικούς επιστήμονες. Εάν όμως φοβάστε επειδή μια φορά σας κούνησε λίγο ή πιστέψατε κάποιον που απλώς αναπαρήγαγε ανοησίες, ξαναδιαβάστε τους μύθους και τις αλήθειες και κοιτάξτε την επόμενη φορά να χαλαρώσετε. Στην ανάγκη ζητήστε από τον γιατρό σας ένα ελαφρύ ηρεμηστικό, και δεν θα καταλάβετε για πότε φτάνετε Αυστραλία 😉

Ξαναδιαβάστε τα, ξανασκεφτείτε τα, και την επόμενη φορά θα είστε εντελώς άνετοι!

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s